Dlaczego język?

Dlaczego język?

08.04.2019
Czyta się kilka minut
Copernicus Festival 2019 poświęcimy językowi. Na wykłady, dyskusje, projekcje filmów, wystawy, warsztaty i koncerty zapraszamy do Krakowa od 21 do 26 maja.
P

PRZYJĘCIE DWUNOŻNOŚCI, uwolnienie wyobraźni, opanowanie ognia, produkcja narzędzi, rozbłysk świadomości, rozwój moralności – wszystkie te zdarzenia były niewątpliwie kamieniami milowymi naszej ewolucyjnej podróży. Gdybyśmy jednak zapytali o najbardziej przełomowy etap historii naszego gatunku zarówno przypadkowych przechodniów, jak i wybitnych uczonych, to większość jednych i drugich prawdopodobnie wskazałaby na pojawienie się języka.

W KOŃCU TO JĘZYK POZWALA NAM PRECYZYJNIE się porozumiewać, porządkować myśli oraz wybiegać nimi w przyszłość i przeszłość. Bez językowej komunikacji nie bylibyśmy w stanie koordynować działań, stworzyć instytucji społecznych, zbudować cywilizacji czy założyć państw. Nie stworzylibyśmy filozofii, która mówi nam, jak powinniśmy żyć na tym świecie, ani nauki, która nam ten świat oswaja, a życie w nim – ułatwia. W języku wyrażane są normy moralne i prawne, a największe religie opierają się na boskim objawieniu – przekazanym słowami proroków i zapisanym w świętych księgach. Język to także narzędzie twórcze pozwalające pisarzom i poetom eksplorować światy, które istnieją tylko – a może wcale nie „tylko”? – w wyobraźni artystów i odbiorców. Bez języka niewiele byśmy stworzyli ani osiągnęli.

MIMO WIELU LAT REFLEKSJI, badań i odkryć, wciąż nie wiemy o nim wszystkiego. Nie potrafimy wskazać momentu, w którym nasi przodkowie zaczęli się nim posługiwać, ani zbyt szczegółowo zrekonstruować drogi, po której do niego doszli. Wciąż spieramy się o to, czy został wdrukowany w naszą naturę przez dobór naturalny, czy raczej jest naszym najwspanialszym wspólnym wynalazkiem. Nie umiemy go wyraźnie oddzielić od sposobów komunikacji, które spotykamy u innych zwierząt, ani odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu inne gatunki są w stanie – przy naszej wydatnej pomocy – nauczyć się nim posługiwać. Dopiero zaczynamy odkrywać, jak przetwarzany jest w naszym mózgu i jak bardzo przyswojenie go może ten mózg przeorać. Nie wiemy, czy potrafimy percypować świat inaczej niż przez językowe okulary, ani w jakim stopniu zwyczaje językowe zniewalają nasze myśli i kształtują zachowanie. Nie możemy być pewni, czy język nam czegoś nie zabiera.

JĘZYK MA SWOJE JASNE I MROCZNE STRONY. Pozwala przeklinać i błogosławić, budować i niszczyć, zniewalać i dawać wolność, jednoczyć i wykluczać. Zawierać sojusze i spiskować, przebaczać i pielęgnować urazę. Wyrażać miłość i rozsiewać nienawiść. Sprawiać radość i smutek, pocieszać i dręczyć. Nic tak dobrze jak język nie pozwala się wyrażać naszej ambiwalentnej naturze. Nic w większym stopniu nie czyni nas – aż i tylko – ludźmi.

W NASZEJ PODRÓŻY po różnych wymiarach języka tradycyjnie towarzyszyć nam będzie grono znakomitych przewodników – gości specjalnych Copernicus Festival. Wielokrotnie nagradzany kanadyjski filozof Charles Taylor, który poświęcił problematyce języka, znaczenia i rozumienia wiele rozpraw. Amerykański lingwista i antropolog Daniel Everett – słynny badacz zwyczajów językowych amazońskich plemion i popularyzator teorii języka jako kulturowego wynalazku. Fizyk Paul Davies, który zgłębia najsubtelniejszy język wszechświata – matematyczne prawa mechaniki kwantowej i kosmologii – a w ramach programu SETI poszukuje pozaziemskiego, być może zdolnego do komunikacji, życia. Elżbieta Muskat-Tabakowska – filolog angielska i kognitywistka, artystka przekładu. Jerzy Bralczyk – językoznawca, mistrz polskiej mowy i filar językowej poprawności.

FESTIWAL ZAINAUGURUJE 21 MAJA W MUZEUM NARODOWYM koncert zatytułowany „Leonardo da Vinci – gramatyki tworzenia”. W jego programie znajdą się kompozycje i pieśni renesansowe z czasów Leonarda da Vinci oraz utwory wczesnobarokowe. Otworzy go kompozycja samego Leonarda, której zapis nutowy znajduje się na jego obrazie „Il musicista”. Koncert nawiązywać będzie do obchodzonej w maju 500. rocznicy śmierci włoskiego artysty. Wystąpią: Sławomir Zubrzycki, budowniczy i wirtuoz zaprojektowanego przez Leonarda instrumentu viola organista, oraz Daniel Elgersma, młody, niezwykle utalentowany kontratenor z Holandii.

W ramach Festiwalu odbędą się również między innymi wernisaż wystawy „Sztuka wystawiania języka” 21 maja w Fundacji Tytano, koncert Łony i Webbera 25 maja w Forum Przestrzenie, wystawa interaktywna „Inventio: Język maszyn” 26 maja w Cricotece oraz projekcje filmów w kinie Mikro.

Wstęp na wszystkie wydarzenia festiwalowe jest darmowy (na niektóre wydarzenia obowiązuje rezerwacja miejsc), a wiele z nich będzie transmitowanych w internecie na www.youtube.com/copernicuscenter.

Więcej na www.copernicusfestival.com

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz